तरकारीबाली विकास केन्द्र
नेपाल सरकार
कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय

कृषि विभाग

आलु तरकारी तथा मसलावाली विकास केन्द्र

तरकारीबाली विकास केन्द्र

खुमलटार, ललितपुर

हाम्रो बारेमा

परिचय

नेपाल सरकार कृषि विकास मन्त्रालय,कृषि विभाग,  तत्कालिन तरकारी विकास निर्देशनालय अन्तर्गत रहेको यस केन्द्र २०४४ सालमा स्थापना भएको हो ।बिगतमा १६० रोपनी जमिनमा फैलिएको यस केन्द्रसंग बर्तमान अबस्थामा ३४.५ रोपनी जग्गा रहेको छ जसमध्ये २० रोपनी जग्गामा तरकारी  विभिन्न कार्यालयहरु,  वीउ प्रशोधन तथा सुकाउने घरहरु रहेका छन् भने १४.५ रोपनी जग्गमा वीउ तथा बेर्ना उत्पादनका कार्यहरु हुदै   आइरहेको छ । नेपाल सरकारको २०७५ साल श्राबण १ गतेवाट लागु भएको  संरचना अनुसार  संघिय सरकार अन्तर्गत राष्ट्रिय आलु तरकारी तथा मसलाबाली विकास केन्द्र मातहत रहने गरी यस फार्मको नाम तरकारी बाली विकास केन्द्र स्विकृत भइ आ.ब. २०७५/७६ बाट  तरकारी बाली विकास केन्द्रको नामबाट कार्यक्रमहरु सन्चालन भइरहेका छन्  । बर्तमान संरचना अनुसार यस फार्मलाइ देहायका कार्यहरु गर्नेगरी कार्य विवरण  प्रदान  गरिएको छ

  • तरकारी बालीको जातीय संरक्षण एवं सम्वर्द्वन,
  • तरकारी बालीको विकास सम्वन्धी राष्ट्रिय व्यवसायिक नीति तथा योजना तर्जुमामा केन्द्रिय आलु, तरकारी तथा मसलावाली विकास केन्द्रलाइ पृष्टपोषण सम्वन्धी कार्य,
  • तरकारी बालीको  बीउ तथा बेर्ना उत्पादन तथा वितरण,
  • तरकारी बाली उत्पादन तथा विकास सम्वन्धमा उत्पादक कृषकलाइ तालिम प्रदान गर्ने,
  • सम्वन्धित विषयमा विशेषज्ञ सेवा प्रदान गर्ने,
  • तरकारी बालीको विकास सम्वन्धमा नजिकको कृषि अनुसन्धान केन्द्र तथा ज्ञान केन्द्रसंग समन्वय एवं सहकार्य गर्ने,
  • फार्मको उत्पादकत्व एवं आम्दानी वृध्दि गर्न जमिन तथा अन्य पूर्वाधार र सुविधाको उपयोग गर्ने,
  • सम्वन्धित विषयको समस्या समाधानका लागि स-साना कार्यमुखी (Action oriented) अध्ययन परीक्षण संचालन गर्ने,
  • तरकारी बालीको विकास सम्वन्धमा राष्ट्रिय श्रोतकेन्द्रको रुपमा कार्य गर्ने ।
  • शहर केन्द्रित तरकारी उत्पादनको प्रविधि प्रदर्शन गर्ने
  • नेपाल सरकारले तोकेको तरकारी विकास संबन्धि अन्य कार्यहरु

 

 यस केन्द्रले सन्चालन गरेका  क्रियाकलापहरु

 तरकारी बीउ उत्पादन :  काउली: खुमल ज्यापु, मिनो अर्ली मुला, सिर्जना हाइब्रिड गोलभेडा, चम्सुर स्थानिय,पाटने पालुङ्गो, चौमासे, त्रिशुली र झाँगे सिमी तथा तरकारी भटमासका मुल तथा उन्नत बीउ  उत्पादनका कार्यहरु तथा सरकारी दररेटमा विक्री वितरण

तरकारी बेर्ना उत्पादन तथा वितरण : कौसी, करेसावारे तथा ब्यवसायिक खेती लक्षित गरी काठमाण्डौ उपत्यका र आसपासका किसानलाइ सिजन अनुसार काउली, बन्दा, ब्रोकाउली ,रायो, प्याज,गोलभेडा, खुर्सानी, भन्टा र स्वीसचार्डका बेर्ना उत्पादन गरी  सरकारी दररेटमा वितरण

तरकारी खेती प्रविधि प्रसार : स्थलगत तथा मागमा आधारित तालिम, फार्म अबलोकन तथा प्राविधिक पुस्तिका , मोबायल एप्लीकेसन र विभिन्न मिडिया मार्फत बार्षिक १० हजार भन्दा वढी किसानले तरकारी खेती संबन्धि प्राविधिक जानकारी प्राप्त गर्ने गरेको

 

शहरी तरकारी खेती प्रबर्धन : माटो विनाको खेती प्रविधि, माछामा आधारित खेती प्रविधि तथा तरकारी बेर्ना उत्पादनमा आधुनिक प्रविधिको प्रयोग मार्फत शहरी तरकारी खेती प्रबर्धनका कार्यहरु सन्चालन

 

 तरकारी जर्मप्लाज्म संकलन तथा  संबर्धन : विभिन्न तरकारीका स्थानिय जातहरुको संकलन गरी फार्ममा जातिय संबर्धनको कार्यहरु गरेको

 

तरकारी वीउ बफर स्टक कार्यक्रम : विभिन्न सरकारी फार्ममा उत्पादित वीउहरुको बफर स्टक बातानुकुलित भण्डारणमा राखी कृषकको माग अनुसार सरकारी दररेटमा वितरका कार्यहरु

 फार्मको आधुनिकीकरण :  बेमौसमी तरकारी, तरकारी बेर्ना तथा वीउ उत्पादनमा पूर्वाधार विकास तथा समय सापेक्ष सुचना तथा सन्चार प्रविधिको उपयोग मार्फत फार्मको आधुनिकीकरण तथा सिकाइ थलोको रुपमा विकास हुँदै गएको ।

 

यस केन्द्रमा प्रयोग गरिएका नविनतम प्रविधि

 तरकारी तथा वीउ उत्पादनमा प्लाष्टिक मल्चको प्रयोग

 सृजना गोलभेडा बीउ उत्पादन

फार्म ब्यवस्थापन सफ्टवेयरको प्रयोग

 बेर्ना अर्डरमा अनलाइन प्रणालीको प्रयोग

 ग्रीनहाउसमा नविनतम प्रविधिको प्रयोग

माटो विनाको खेती प्रविधि प्रदर्शन

प्राङ्गारिक करेसावारी तरकारी खेती प्रविधि प्रदर्शन

 मोवाइल एप्लिकेसन मार्फत सूचना प्रवाह

जानकारीमुलक सूचना प्रवाह

यस केन्द्रले आफ्नो बेभ पेज http://vcdc.gov.np  र  फेसवुक पेज  https://www.facebook.com/cvspc मार्फत विभिन्न क्रियाकलापहरुको जानकारी दिइरहेको

समय सापेक्ष संरचनाहरुको निर्माण

केन्द्रले फार्मभित्रको उत्पादनलाइ आबश्यक पर्ने संरचनाहरुलाइ समेत समय सापेक्ष सुधार गर्दै लगिरहेको छ ।

 सिकाइ थलोको रुपमा विकास

 केन्द्रको परम्परागत कार्य पद्दतिमा सुधार गरी यस केन्द्रलाइ तरकारी उत्पादनको सिकाइ थलोको रुपमा क्रमश विकास गर्दै लगिएको र हालसम्म यस केन्द्रबाट १०० भन्दा वढी जे.टि /जे.टि.ए, आइ. एस्सी एजी. तथा वि. एस्सी. एजी.का बिद्यार्थीले कार्यगत तालिम हासिल गर्नाका साथै अध्ययन अबलोकनमा आउने  आगन्तुक तथा कृषक लगायतले नविनतम प्रविधिबारे जानकारी  लिएर प्रविधि प्रयोग गर्ने गरेको ।